Śpisz w środku dnia na wakacjach? Sny z drzemki są dziwniejsze niż te nocne – oto dlaczego
Leżak w cieniu, cykady, obiad z pomidorami z ogrodu i nagle, zanim się obejrzysz, jesteś w środku snu tak wyrazistego, że budzisz się zdezorientowany, gdzie właściwie jesteś. Wakacyjna drzemka potrafi zaskoczyć bardziej niż osiem godzin nocnego spania.
Dlaczego drzemka w środku dnia w ogóle prowadzi do snów
Sen nie jest jednorodnym stanem, w który zapadamy jak w wyłącznik. Mózg przechodzi przez cykle, w których na przemian pojawia się faza NREM i faza REM, czyli ta, w której oczy poruszają się szybko pod powiekami, a mózg jest aktywny niemal jak na jawie. To właśnie w REM rodzi się najwięcej marzeń sennych, żywych, pełnych fabuły i emocji.
W nocy REM pojawia się zwykle dopiero po pewnym czasie i jest rozłożony na kilka epizodów przeplatanych głębszym snem. Podczas krótkiej popołudniowej drzemki mózg, który jest już bardzo zmęczony po dniu aktywności, czasem wchodzi w REM znacznie szybciej niż normalnie. Typowa drzemka trwająca 60 do 90 minut może zawierać REM lub stany podobne do REM wcześniej niż podczas snu nocnego, ze względu na skumulowaną presję senną i homeostatyczny popęd mózgu .
Nie każda drzemka jednak prowadzi do snów. Długość i pora drzemki wpływają na to, w które fazy snu wchodzimy. Krótkie drzemki trwające 10 do 20 minut zwykle obejmują tylko płytki sen NREM, podczas gdy dłuższe, 60 do 90 minutowe, mogą zawierać głęboki sen NREM, a potem REM . Dlatego jeśli zależy nam na barwnym śnie, warto dać sobie choć godzinę, a nie tylko piętnaście minut drzemki.
Ciekawe jest też to, że mózg w ciągu dnia bywa bardziej podatny na to zjawisko właśnie z powodu zmęczenia. Im większy niedobór snu z poprzedniej nocy, tym szybciej organizm sięga po REM, jakby chciał nadrobić zaległości.
Sny z drzemki kontra sny nocne, co mówią badania
Naukowcy od dawna interesują się tym, czy sny z popołudniowej drzemki różnią się czymś od tych nocnych. Jedno z ważniejszych badań porównało treści marzeń sennych zbieranych od uczestników budzonych zarówno z fazy REM, jak i NREM podczas dnia, a także ich zwykłe rojenia na jawie. Wszystkie oceniane cechy snów były wyższe dla REM niż dla NREM, co powtarza wyniki znane ze snów nocnych .
Najbardziej intrygujący wniosek dotyczy jednak pamięci. Wskaźniki zapamiętywania snów z drzemek w fazie REM (96 procent) i NREM (89 procent) były wyraźnie wyższe niż typowe wskaźniki dla snów nocnych, odpowiednio 80 i 43 procent, co sugeruje wzmocniony wpływ rytmu dobowego . Innymi słowy, sny z drzemki nie tylko bywają intensywniejsze, ale też łatwiej je zapamiętać zaraz po przebudzeniu.
Pod względem samej treści badacze zauważyli różnicę względem zwykłego marzenia na jawie. Sny REM są bardziej dziwaczne i emocjonalnie intensywne niż zarówno sny NREM, jak i marzenia na jawie . To tłumaczy, dlaczego popołudniowa drzemka czasem kończy się sceną rodem z surrealistycznego filmu, podczas gdy zwykłe błądzenie myślami przy kawie takie nie jest.
Warto jednak dodać, że granica między jawą a snem bywa płynniejsza, niż mogłoby się wydawać. Badania nad codziennym błądzeniem myślami pokazały, że błądzenie myślami na jawie i nocne marzenia senne zawierały niemal identyczne nasycenie dziwnymi elementami, tylko wyrażały tę dziwność w inny sposób . Dzienna drzemka wydaje się więc łączyć obie te rzeczywistości w jedno wyjątkowe doświadczenie.
Skąd ta niezwykła żywość i dziwność wakacyjnych drzemek
Jednym z kluczowych mechanizmów jest szybkość, z jaką organizm wchodzi w REM podczas dnia. Ekspertka od snu, doktor Chelsea Perry, tłumaczyła w rozmowie dla mediów, że podczas krótkiej drzemki, zwłaszcza popołudniowej, ciało często szybko wchodzi w fazę REM, która jest etapem, w którym marzenia senne są najbardziej żywe . W nocy REM pojawia się w regularnych odstępach, przeplatany głębszym snem, natomiast drzemka potrafi ten proces niejako skrócić i przyspieszyć.